Urtero, urriaren amaieran, gure auzoko edo herriko gero eta erakusleiho, ikastetxe eta kale gehiago kalabazaz, plastikozko amaraunez eta askotariko mozorroz betetzen dira. Halloween aspaldi bihurtu zen fenomeno global bat. Baina Euskal Herrian ere badugu geure tradizio propioa: Gau Beltza, uztaren amaierarekin eta neguaren etorrerarekin lotura zuzena duena, komunitatearen ikuspegitik artikulatua.
Txanpon beraren bi aldeak: kanpotik etorritako ospakizun bat, osagai komertzial nabarmen batekin, eta sustraiak eta elkartasuna aldarrikatzen dituen tradizio herrikoia. EKA/ACUVetik, bietako edozein ospatu —edo biak—, garai egokia dela uste dugu hausnartzeko nola kontsumitzen dugun egun hauetan.
🎃
Halloween
Jatorri anglosaxoiarekin, kontsumoak bultzatutako ospakizuna: mozorroak, goxokiak, apaingarriak. Europako bigarren ospakizun komertziala da, Gabonak baino ez du gainditzen.
🌙
Gau Beltza
Euskal Herriko tradizioa, uztaren amaierari eta neguaren etorrerari lotua. Komunitatean oinarritua: kantu tradizionalak, elikagaiak partekatzea, auzora edo herrira irtetea.
Mozorroa: sormena beldurraren fast fashionaren aurrean
Halloween-eko mozorro gehienak behin bakarrik erabiltzeko pentsatuta daude eta hurrengo egunean zaborretan amaitzen dute. Fenomeno honi fast fashion deitzen zaio, eta ingurumenean eragin nabarmena du: plastiko asko, ehun gutxi, bizi-iraupen laburra.
✓
Alternatiba iraunkorragoak
Arropa zaharra berrerabiltzea, mozorroak lagunekin edo familiarekin partekatzea, Vinted bezalako bigarren eskuko plataformak erabiltzea, edo trukeak antolatzen dituzten elkarteetara jotzea.
Gainera, Gau Beltzak bere iruditegia eskaintzen digu, gure kulturarekin askoz lotuago dagoena. Txikientzat eta helduentzat inspirazioa, eta ohiko mozorro komertzialetik at benetako alternatiba.
Goxokiak, bai… baina informazio argiarekin
“Ziria ala saria” ohitura da jadanik auzo askotan, eta horrek goxoki asko esan nahi du. Gakoa ez da azukrea kontrolatzea bakarrik: ziurtatu produktuak behar bezala etiketatuta daudela eta iraungitze-data agerian dutela.
→
Apunte bat hurbileko merkataritzarako
Etxeko edo tokiko aukerak ere banatu daitezke —artisau-galletak, adibidez— ontziak murrizten dituztenak eta inguruko merkataritzari laguntzen diotenak.
Jaiak eta sarrera online: izua gero ere etor daiteke
Halloween aitzakia ezin hobea da festa tematikoak antolatzeko. Baina kontuz: urtero ugaritzen dira sarrera faltsuen, fidagarritasun gutxiko plataformen edo abisurik gabeko bertan behera uzteen kasuak. Erosi aurretik:
Sarrerak erosi aurretik egiaztatzeko zerrenda
✓
Webgunea egiaztatuSSL ziurtagiria (https://), enpresaren datu fisikoak eta lege-oharra egon behar du.
✓
Iritziak bilatuGooglen edo sare sozialetan, antolatzailearen izena eta “estafa” edo “iruzur” bilatu. Emaitzek asko esaten dute.
✓
Itzulketa-baldintzak irakurriEkitaldia bertan behera geratuz gero zer gertatzen den jakitea ezinbestekoa da.
✓
Txartelaz ordainduTxartelak chargeback eskaera egiteko aukera ematen du. Bizumez edo transferentziaz ordainduz gero, dirua berreskuratzea askoz zailagoa da.
!
Sasi-zozketa sare sozialetan: tranpa klasikoa
Egun hauetan ugaritzen dira sarrera doan edo sari erraza agintzen duten mezuak. Datu pertsonalak lortzeko edo iruzurrezko webguneetara bideratzeko erabiltzen dira. Araua sinplea da: zerbait egia izateko onegia iruditzen bazaizu, ziurrenik ez da. Ez fidatu esteka susmagarriez, egiaztatu profila ofiziala dela, eta ez eman inoiz datu pertsonalik zozketa-mezu baten bidez.
Erosketatik harago: komunitate-zentzua berreskuratzea
Hori da, hain zuzen ere, Gau Beltzak eskaintzen duena: auzora edo herrira irtetea, kantu tradizionalak abestea, elikagaiak partekatzea. Halloween, funtsean, kontsumo azkar eta masiboa sustatzen du. Gau Beltzak, aldiz, ideia desberdin baten inguruan antolatzen du ospakizuna: elkarrekin egotea, partekatzea, kultura- eta gizarte-loturak indartzea.
Eredu horren alde egitea iraunkorragoa izateaz gain, lotura sozialak eta kulturalak indartzen ditu kontsumo indibidualisten aurrean.
Gau dibertigarria, kontzientea eta segurua
Bai, garrantzitsua da mozorroek CE marka izatea, makillajeak larruazalerako egokiak izatea eta kandelek sute-arriskurik ez eragitea. Baina are garrantzitsuago da jakitea kontsumo arduratsua eta dibertsioa bateragarriak direla.
Segurtasuneko oinarriak
✓
CE marka mozorroetanBereziki salgai-produktuetan: maskarak, kapeak, osagarriak. CE markak europako segurtasun-arauak betetzen dituela adierazten du.
✓
Makillajea larruazalerako egokiaOntzian “testado dermatológicamente” edo “apto para uso cosmético” jarrita egon behar du. Arreta berezia haurrekin.
✓
Kandelen arriskuaKandela errealak argizagi elektriko edo LED-ekin ordezkatu daitezke. Haurrak edo animaliak badaude, beti aukera seguruagoa.
Halloween zein Gau Beltza ospatu —edo biak—, EKA/ACUVeko mezua bera da: gozatu, tranpa komertzialetan erori gabe, osasunaz eta inguruneaz zaindurik.
Zalantzarik? EKA/ACUV hemen dago laguntzeko
Produktu baten segurtasunari buruzko galderarik baduzu, iruzur baten biktima izan bazara edo kontsumitzaile gisa zure eskubideak ezagutu nahi badituzu, jarri gurekin harremanetan.
Harremanetan jarri
