Enpresa batek bidegabeko komisio bat kobratzen dizunean, bi aukera dituzu. Lehena erreklamatzea da: zure kasua aurkezten duzu, eta irabaztekotan, zure dirua berreskuratzen duzu. Zurea bakarrik. Bigarren aukera motelagoa da, konplexuagoa — baina askoz indartsuagoa. Bukarazte-akzioa deritzogu, eta bere helburua ez da soilik pertsona baten dirua berreskuratzea. Klausula hori betirako desagertzea da. hain zuzen.
EKA/ACUVetik, zure kasuak eramateaz gain, urteak daramatzaguz bigarren bide hau erabiltzen. Inoiz zertan datzan, nola funtzionatzen duen edo nola onuratzen zaituen galdetu badiozu zure buruari, jarraian azaltzen dizugu.
Zer da zehazki bukarazte-akzio bat?
Bukarazte-akzio bat ez da kalte-ordain indibidual bat eskatzen duen demanda judizial bat. Klausula abusibo bat baliogabetzat jo dadila eta enpresak erabiltzeari utzi diezaiola eskatzen du — bere bezero guztiekin, ez soilik demanda aurkeztu duenarekin.
Hortaz, erreklamazio indibidual batekin alderatuta, aldea nabarmena da. Pertsona batek komisio bidegabe bat erreklamatzen duenean eta irabazten duenean, enpresak gainerako bezeroei kobratzen jarrai dezake. Baina kontsumitzaileen elkarte batek bukarazte-akzio bat irabazten duenean, klausula hori betirako erortzen da. Guztientzat eta kasu guztietan.
👤
Erreklamazio indibidualak
Pertsona bakar batek erreklamatzen du. Irabazten badu, bere dirua berreskuratzen du, baina enpresak komisio hori gainerako bezeroei kobratzen jarrai dezake.
VS
⚖️
Bukarazte-akzioa
Elkarteak demanda bat jartzen du. Irabazten badu, klausula enpresaren bezero guztientzat desagertzen da, estatu mailan.
Tresna horren lege-oinarria Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Defentsarako Lege Orokorraren testu bategina eta Prozedura Zibilaren Legea dira. Gainera, agente zehatz batzuek bakarrik erabil dezakete: legez eratutako kontsumitzaileen elkarteak, Fiskaltzak, Kontsumoko Institutu Nazionalak eta baliokide diren maila erkidegoko organoek (Kontsumobide, esaterako). Hortaz, norbanakoen esku ez dago.
Nola funtzionatzen du prozesuak?
EKA/ACUVen klausula abusibo bat detektatzen dugunetik hau erori arte, hainbat urrats daude. Normalean epaitegietan zehar igarotzen da, urteetan luzatzen den ibilbide batekin — enpresa handiek amore eman aurretik instantzia guztiak agortzen saiatzen baitira.
1
Klausula detektatzen dugu
Bazkideek egindako erreklamazioen bidez, kontratuak aztertuz edo merkatuaren praktikak arakatuz, abusibo lez jotzen dugun klausula bat identifikatzen dugu. EKA/ACUVeko talde juridikoak aztertu egiten du eta erabakitzen du oinarri juridiko nahikoa dagoen ala ez bukarazte-akzioa aurrera eramateko.
2
Bide judizialetik kanpoko bidea aztertzen dugu
Erreklamazio indibidual batekin gertatzen den bezala, demanda jarri aurretik, beti saiatzen gara arazoa zuzenean enpresarekin konpontzen. Esate baterako, Viajes El Corte Inglés-en kasuan, bide judizialetik kanpoko erreklamazioaren presioa nahikoa izan zen enpresak klausula bere kontratu guztietatik kentzeko, epaitegietara iritsi baino lehen.
3
Demanda aurkezten dugu
Enpresak amore ematen ez badu, demanda jartzen dugu epaitegian. Honela, klausula baliogabetzat jotzeko eta enpresak erabiltzeari uzteko eskatzen dugu. Hemendik aurrera ibilbide judiziala hasten da, lehen instantziatik, apelaziotik eta Auzitegi Goreneko kasaziotik igaro daitekeena.
4
Klausula betirako erori egiten da
Epaia irmoa denean, enpresak ezin du klausula hori berriz ere aplikatu. Eragina ez da kasuz kasu neurtzen: enpresak indarrean dituen kontratu guztien arabera neurtzen da. Zenbait kasutan, gainera, epaia urrunago doa eta enpresak klausula horren arabera kobratutako zenbatekoak itzultzera behartzen du. Beste batzuetan, ordea, epaiak atea irekitzen dio kaltetutako pertsona bakoitzari askoz berme gehiagorekin erreklamatzeko.
⚠️
Legetik tranpara: nola saiatzen dira epaiak saihesten
Baina bukarazte-akzio bat galtzen dutenean, enpresa batzuk gauza bera kobratzen jarraitzen saiatzen dira izendapen ezberdinen pean. Lehen “erreklamazio-komisio” izenez ezagutzen zena, orain “erreklamazioagatik benetako gastuak” bihurtzen da, adibidez. Horregatik, zenbait kasutan lortu dugu epaiak klausula baliogabetzat jo dezan “edozein izenpetan”.
Nabarmenak diren bost kasu
Hauek dira EKA/ACUVek irabazi dituen bukarazte-akzio batzuen adibideak.
✓
Epai irmoa
EKA/ACUV vs AVIS
Hiru komisio ilegal deuseztatu ziren — eta kobratutakoa itzultzeko derrigortu zen
AVISek bere ibilgailu-alokairuko bezeroei hiru komisio kobratzen zizkien EKA/ACUVek abusuzkotzat jo zituenak: bat gastuen kudeaketarengatik, beste bat bezeroarekin harremanetan jartzeagatik, eta hirugarrena isun-kudeaketarengatik. Epaiak hiru komisioak baliogabetzat jo zituen, bereziki garrantzitsua den ondorio batekin: AVISek ez du soilik kobratzeari utzi behar, erreklamatzen duten guztiei zenbatekoak itzuli behar dizkie.
✓
Epai irmoa
EKA/ACUV vs SIXT
Isun, kalte eta fotoperitazio kudeaketako komisioak baliogabetu ziren
SIXT-ek hiru administrazio-kargu aplikatzen zituen EKA/ACUVek epaitegietara eraman zituenak: isun-kudeaketa, kalteen espediente-kudeaketa eta fotoperitazioa. Epaiak baliogabetzat jo zituen eta irmoa bihurtu zen kasazio-errekurtsoa onartu ez zenean. AVIS-ekin gertatutakoaren antzera, epaiak klausula hauen arabera kobratutako zenbateko guztiak itzultzera behartzen du. Gaur egun epaiaren betearazpen fasean gaude.
✓
Epai irmoa
EKA/ACUV vs KUTXABANK (×2)
Bi banku-komisio deuseztatu ziren: zordunen posizioak eta leihatilan dirua sartzea
Kutxabank-en aurka bi bukarazte-akzio ezberdin irabazi ditugu. Lehena, zordun posizioen erreklamazioagatiko komisioari buruzkoa — bankuek bezero bat zenbaki gorrietan sartzen denean aplikatzen duten kargua. Bigarrena, leihatilan eskudirutan sartzeko komisioari buruzkoa. Bi kasuetan, Auzitegi Gorenak baliogabetasuna berretsi zuen eta Kutxabank-ek kobratzeari utzi behar zion.
✓
Epai irmoa
EKA/ACUV vs BANCO SANTANDER
Hirugarren batek leihatilan gordailutzeagatiko komisioa baliogabetu zen
Banco Santander-rek komisio bat kobratzen zuen kontuaren titularra ez zen pertsona batek eskudirutan gordailua egiten zuenean leihatilan, kontzeptua adieraziz. EKA/ACUVek demanda jarri zuen eta lehen instantzian irabazi zuen. Banco Santander-rek apelazio-errekurtsoa aurkeztu zuen baina epaia eman aurretik bertan behera utzi zuen, beraz ebazpena irmoa da eta komisio hori kobratzeari utzi behar diote.
✓
Judizioaz kanpoko garaipena
EKA/ACUV vs VIAJES EL CORTE INGLÉS
“No show” klausula bere kontratu guztietatik desagertzen da — epaiketa iritsi baino lehen
Viajes El Corte Inglés-ek bere kontratuetan “no show” izeneko klausula aplikatzen zuen: bezeroa joan-etorriko bidai batean joateko hegaldira agertzen ez bazen, enpresak automatikoki etortzerako hegaldia bertan behera uzten zuen konpentsaziorik gabe. EKA/ACUVek judizioaz kanpoko erreklamazioa hasi zuen eta, epaiketa iritsi aurretik, El Corte Inglés-ek klausula bere kontratu guztietatik kendu zuen.
Zer esan nahi du honek guztiak kontsumitzaileentzat?
🌍
Kasu indibiduala gainditzen duen eragina.
Bukarazte-akzio bat aurrera doanean, onura ez da soilik demanda bultzatu zuenarentzat. Enpresa horrekin kontratua duen edozein pertsonarentzat da, estatuko edozein puntutan, ezer erreklamatu beharrik gabe.
⚖️
Merkatuaren arauak aldatzen dira.
Erortzen den klausula bakoitza ez da soilik abisu bat enpresa batentzat, sektore osoari eragiten dio. Honela, auzitegiek banku-komisio bat baliogabetzat jotzen dutenean, antzeko formulak aplikatzen dituzten entitate guztiek badakite zer gerta dakiekeen.
💪
Elkarrekin urrunago heltzen gara
Tresna hau kontsumitzaileen elkarteek bakarrik erabil dezakete. EKA/ACUVeko bazkide izateak, beraz, ez dizu soilik zure kasu indibidualaren defentsarako sarbidea ematen: gizarte osoaren merkatuaren baldintzak eraldatzen dituen lana finantzatzen laguntzen duzu.
🔄
Gure taldeak irmo borrokatuko du.
Irabazi ditugun kasu gehienak lehen instantziatik, apelaziotik eta kasaziotik igaro dira. Lan motela, teknikoa eta garestia da. Baina epaia irmoa denean, ezeztaezina da.
“
“Erreklamazio indibidual batek pertsona baten dirua berreskuratzen du. Bukarazte-akzio batek, ordean, merkatuaren baldintzak aldatzen ditu. Hori da EKA/ACUVetik urteetan egiten ari garena: ez soilik kasuak defendatzea, kontsumoa eraldatzea baizik”
Iñaki Velasco
Arduradun Juridikoa · EKA/ACUV
Artikulu honen kasu bakoitzaren atzean, urte askotako lana dago. Hau da EKA/ACUVeko talde juridikoak egunez egun egiten duen lana: epai bakoitza garaipen kolektibo bihurtzen du.
Eraldaketa honetan parte hartu nahi duzu?
EKA/ACUVeko bazkide izanda, borroka honetan laguntzen diguzu.
Egin bazkide
