EKA/ACUVen kasuak · Gatazkatik konponbidera
65.000€
kontratuan agertzen zen mailegua
5.891€
da itzuli beharko duten guztia, kontratuko 65.000€-en aurrean
8.400€
justifikatu gabeko komisio eta gastuetan desagertu ziren
Hipoteka zahar batek gure ekonomia estutzen duenean, geroz eta ohikoagoak dira “konponbide” itxurako eskaintzak, karga arintzen lagundu beharrean, gure arazoak areagotu egiten dutenak. Hau gertatu zitzaien EKA/ACUVeko bazkide diren senar-emazte erretiratu batzuei, VIELKA PROJECTS, S.L.rekin 65.000€-ko mailegu hipotekario bat sinatzean — bidean, 8.400€ desagertu ziren justifikatu gabeko komisio eta gastutan.
Kasua Bizkaiko Probintzia Auzitegiaren epaiarekin amaitu da: kontratua lukurreriagatik baliogabetu da, kontratu hori bermatzen zuen hipoteka ezeztatu da eta, bide batez, beren etxebizitza nagusiaren gainean abian zegoen hipoteka-betearazpena gelditu egin da.
Gertatutakoa, urratsez urrats
1
2008 · Jatorria
100.000€-ko hipoteka, 18 urterako
Gure bazkideek 2008an 100.000€-ko hipoteka sinatu zuten erakunde finantzario batekin, 216 hilabetetan ordaintzeko. Hamaika urte geroago, 2019an, oraindik 50.708,61€ ordaintzeke zituzten.
!
2019ko apirilaren 16a
65.000€-ko mailegu berria sinatzen dute
Hipoteka zaharra ezeztatzeko helburuarekin, senar-emazteek — erretiratu bat eta etxekoandre bat, inolako jarduera enpresarialik gabe — VIELKA PROJECTS, S.L.rekin 65.000€-ko mailegu hipotekario berri bat sinatzen dute. Diru horretatik, 50.781€ erabili ziren, helburua zen bezala, hipoteka zaharra ezeztatzeko. Baina, gainera, eragiketak beste 8.400€ “jan” zituen komisio eta gastutan: 2.000€ inoiz argi geratu ez zen bitartekaritza-lan baten truke, 2.500€ kudeaketa eta notariotzarako, eta 3.900€ VIELKAk berak mailegua irekitzeagatik komisio gisa gorde zituenak — kapitalaren %6a, Auzitegiak geroago “gehiegizkotzat” hartuko zuen zifra. Horrela, sinatutako 65.000€-tatik, 5.891€ baino ez ziren senar-emazteen esku libre eta erabilgarri geratu.
!
Kontratuko klausula
“Ez du kontsumitzaile izaera”
Kontratuan, letra lodiz idatzitako esaldi bat zegoen, senar-emazteak enpresa gisa jarduten zutela eta, horregatik, kontsumitzaileen legea ez zitzaiela aplikatzen zioena. Arazoa: erretiratuak ziren. Hortaz, ez zuten inolako enpresarik, eta gainera ez zen alderantzizkorik frogatu.
2
2019-2024 · Kuotaren pisua
Hileko 650€-ko kuotak, eta azken bat 65.650€-koa
Maileguak urteko %12ko interes finkoa zuen (%14,55, gastu guztiak kontuan hartuta). Baina garrantzitsuena ordainketak nola banatzen ziren da: bost urtez, hilean 650€-ko 59 kuota — diru hori, ia osorik, interesak ordaintzeko zen, kapital zorra ia murriztu gabe. Eta bost urte horien amaieran, 65.650€-ko azken kuota bat, mailegua ia bere osotasunean, ordainketa baten. Familia honek bildu ezin zitekeen diru bat zen.
!
2024ko apirila
Etxebizitza nagusiaren gaineko hipoteka-betearazpena
Baldintza horiekin aurreikusgarria zen bezala, senar-emazteek ezin izan zuten ordainketari aurre egin. Ondorioa: VIELKA PROJECTS, S.L.k hipoteka-betearazpena abiarazi zuen beren etxebizitza nagusiaren gainean — prozedura hori da, hipoteka bat ordaintzeari uzten zaionean, erakundeak etxea enkantean atera ahal duena zorra kobratzeko. Lehengo zor txikiago bat konpontzeko bermetzat jarri zuten etxe bera.
3
Lehen instantzia
Epaitegiak demanda ezeztatzen du
EKA/ACUVek, bere bazkideen ordezkari gisa, VIELKA PROJECTS, S.L.ren aurka demanda jarri zuen, mailegua lukurreriagatik baliogabetzat jotzeko eskatuz. Bilboko 9. Lehen Auzialdiko Epaitegiak ezetz erantzun zuen: ez zela frogatu adostutakoa baino diru gutxiago jaso zutenik, ezta interesa gehiegizkoa zenik ere. Are gehiago, EKA/ACUV kostuak ordaintzera kondenatu zuen.
✓
2025eko abenduaren 17a · Epaia
Probintzia Auzitegiak epaia iraultzen du eta lukurreriagatik baliogabetasuna deklaratzen du
Bizkaiko Probintzia Auzitegiak (4. Sekzioa) arrazoia eman zion EKA/ACUVi bere argudio guztietan. Aurreko epaia irauli zuen, maileguaren lukurreriagatik baliogabetasuna deklaratu zuen, hori bermatzen zuen hipoteka ezeztatuz — eta harekin batera, abiarazitako edozein hipoteka-betearazpen ere — eta VIELKA PROJECTS, S.L. kondenatuz lehen instantziako kostuak ordaintzera.
VIELKA PROJECTS, S.L.ren argudioak — eta zergatik ez ziren zuzenak
Enpresak hainbat argudio erabili zituen bere mailegua defendatzeko. Auzitegiak denak baztertu zituen.
Lehen argudioa: “Adostutako 65.000€ zehazki eman ziren”
Enpresak zioen ez zegoela lukurreriarik, kontratuan agertzen zen zifra eta emandako dirua bat zetozelako paperean. Baina Auzitegiak beste modu batera ikusten du: 65.000€ horietatik justifikatu gabeko komisio eta gastuak kentzen badira, mailegu-hartzailearen sakeleraino benetan iristen dena askoz gutxiago da. Eta hori, kontu-iruzur baten itxura izan arren, lukurreria ere bada. Auzitegiek dagoeneko izena jarri diote praktika horri: “mailegu faltsutua”.
Bigarren argudioa: “Interesa arrazoizkoa da mailegu mota honetarako”
VIELKA PROJECTS, S.L.k defendatzen zuen bere interesa ez zela desproportzionatua etxebizitza-sektoreko beste mailegu-emaileekin alderatuta. Auzitegiak gauza oso sinple batekin erantzuten du: dirua maileguan ematen duenak frogatu behar du, datuekin, bere baldintzak arrazoizkoak direla — eta hemen ez zen inolako frogarik aurkeztu. Ez zen ere azaldu zertarako balio izan zuten “bitartekaritza”-ko 2.000€ horiek, ezta zergatik kobratzen zuten %6a mailegua irekitzeagatik soilik, ohikoa baino askoz gehiago zen zifra bat.
Auzitegiaren erabakian asko pisatu zuen elementu bat dago: senar-emazteak sinatu zutenean zeuden premia-egoera. Lukurreria arautzen duen legeak jadanik hori kontuan hartzeko gauza gisa jasotzen du. Hamaika urtez beren hipoteka arazorik gabe ordaindu, zazpi urte aurretik geratzen zitzaizkien, eta “konpontzen” saiatu eta hasieran zuten zorra baino askoz gehiago zor izaten amaitu zuten.
Mailegu bat sinatu zen beste bat ordezkatzeko. Emaitza: zuten zorraren ordez, askoz gehiago zor izan zuten — eta ia ordaindu ezin diren baldintzetan.
Hipoteka birfinantzatzea: ondo pentsatu beharreko erabakia
Kasu hau gero eta maizago ikusten dugun eredu baten adibide argia da: hipoteka-zorra duten eta duela urte batzuetatik hona arrastaka eramaten dituzten familiek «birfinantzaketa» erabiltzen dute, zor hau arintzeko, eta, azkenean, abiapuntuko egoeran baino okerrago geratzen dira. Arazoaren muina, hemen, ez da soilik interes-tasa, dirua behar duenari iritsi aurretik kapitaletik deskontatzen den guztia da.
Birfinantzaketa mailegu bat sinatu aurretik, kontuan izan honako hau:
Kalkulatu zenbat diru iristen den benetan zure kontura. Hau da, ez bakarrik eskrituran agertzen den kapitala, baizik eta komisioak, kudeaketa-gastuak eta “bitartekaritza” kendu ondoren geratzen dena. Zifra hau maileguaren kapitaletik asko aldentzen bada, alarma-señale nabarmena da. Hortaz, eskatu beti, idatziz, komisio bakoitza zertan datzan eta zergatik aplikatzen den.
Zure mailegua lukurreriazkoa izan daitekeela uste baduzu
Gorde eskritura osoa eta hirugarrenei (bitartekariak, kudeaketa-bulegoak, komisioak) transferitutako zenbateko guztien agiriak. Ondoren, alderatu hitzartutako interesa eta sinatzeko datan produktu mota horretarako merkatuan dagoen batez bestekoa. Eta, batez ere, ez itxaron hipoteka-betearazpen bat iritsi arte erreakzionatzeko: zenbat eta lehenago berrikusi kontratua, orduan eta tarte handiagoa jarduteko.
Kasuaren emaitza
Lukurreriagatik baliogabetasuna
Mailegua eta hura bermatzen zuen hipoteka deuseztatuta geratu ziren. Benetan jaso zituzten 5.891,39 euroak bakarrik itzuli beharko dituzte, interesik gabe, kontratuan agertzen ziren 65.000 euroen aldean. Etxebizitzaren gaineko edozein hipoteka-betearazpen ere bertan behera gelditu zen.
Zer erakusten du kasu honek?
1
Benetan balio duen dirua zure kontura iristen dena da, ez eskrituran agertzen dena.
Legearen arabera, mailegu bat lukurreriatzat hartzen da benetan emandakoa baino zenbateko handiagoa aldentzen denean, nahiz eta kontratuak beste zerbait esan. Justifikatu gabeko komisioek, gastuek eta «bitartekaritzek» edukirik gabe utz dezakete jasotzen duzun kapitala.
2
Klausula batek ez dizu inolaz ere zure kontsumitzaile izaera kentzen.
Kontratuak baieztatzen zuen mailegu-hartzaileak existitzen ez zen enpresa-jarduera baten esparruan jarduten zuela, hain zuzen ere babes-araudia saihesteko.
3
Komisio guztiak justifikatuta egon behar dira — eta kobratzen duenak frogatu beharra du beti.
%6ko irekiera-komisio bat edo bitartekaritza-ordainsari batzuk, azalpenik eta hartzaile argirik gabeak, ez dira eskrituran agertzen direlako bakarrik sostengatzen. Frogaren zama dirua ematen duenari dagokio.
4
Zor bat birfinantzatzea ez da beti konponbide onena — batzuetan arazoa da.
Hipoteka bat baldintza okerragoekin ordezkatzeak zor kudeagarri bat ordaindu ezin den karga bihurtu dezake. Hortaz, sinatu aurretik, komeni da beti zenbat zor zuten eta zenbat zor izango duten alderatzea.
EKA/ACUVetik argi daukagu: kontratu bakar batek ere ezin du, nahiz eta sinatuta egon, lukurreriazko mailegu bat ezkutatu. Letra txikia ezin da, inolaz ere, legea baino indartsuagoa izan.